Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego podczas intensywnych emocji bolą Cię plecy, brzuch, a głowa pulsuje? To właśnie związek między psychiką a ciałem – zjawisko, które bada psychosomatyka.
Przykładowy scenariusz może wyglądać tak:
Marta, 34-letnia menedżerka projektu, przez dwa lata cierpiała na uporczywe bóle żołądka. Przeszła gastroskopię, badania na Helicobacter pylori, USG jamy brzusznej – wszystkie wyniki w normie. Dopiero terapeuta zadał kluczowe pytanie: “Kiedy dokładnie pojawiają się te bóle?”. Okazało się, że zawsze w niedzielne wieczory, przed rozpoczęciem nowego tygodnia pracy. Ciało Marty od dwóch lat sygnalizowało to, czego umysł nie chciał zaakceptować – że jej praca jest źródłem chronicznego, nieznośnego stresu.
Czym są zaburzenia psychosomatyczne?
Psychosomatyka to dziedzina łącząca nauki psychologiczne i medyczne, badająca związek między stanem psychicznym a funkcjonowaniem ciała. Pojęcie psychosomatyki pochodzi z greckiego: “psyche” oznacza duszę, a “soma” – ciało. Medycyna psychosomatyczna pokazuje, że dusza i ciało funkcjonują jako jedna całość, wzajemnie na siebie wpływając.
Zaburzenie psychosomatyczne to taki stan, w którym czynniki psychiczne bezpośrednio wpływają na stan fizyczny organizmu. Dolegliwości somatyczne mogą wynikać z nieprzetworzonych emocji, przewlekłego napięcia czy traumatycznych doświadczeń. Objawy somatyczne są realne – nie “wymyślasz” swoich dolegliwości.
Psycholog , Psychoterapeuta
Maria Łysiak
Jestem psychologiem i psychoterapeutą w trakcie certyfikacji. Pracuję w nurcie poznawczo-behawioralnym. Prowadzę terapię indywidualną z dorosłymi i młodzieżą. Do każdego pacjenta podchodzę indywidualnie i staram się zapewnić bezpieczną przestrzeń do wyrażania uczuć, myśli i emocji, przy zachowaniu bezwarunkowej akceptacji.
Maria Łysiak
Psycholog, PsychoterapeutaJestem psychologiem i psychoterapeutą w trakcie certyfikacji. Pracuję w nurcie poznawczo-behawioralnym. Prowadzę terapię indywidualną z dorosłymi i młodzieżą. Do każdeg...
Obszary wsparcia:
ADHD Brak pewności siebie LGBT+ Friendly Relacje Relacje rodzinne Strach i lęk Trauma Uzależnienia ZłośćNurt / Rodzaj terapii:
Poznawczo - Behawioralny (CBT)Cena: od 159,00 zł za sesję Coach , Psychoterapeuta
Ewa Stępniewicz
Ukończyłam studia psychologiczne w Wyższej Szkole Bezpieczeństwa w Poznaniu. Posiadam dwie specjalizacje podyplomowe – z psychopatologii oraz z psychologii przywództwa w praktyce. Jestem absolwentką dwuletniego studium psychoterapii Gestalt, a obecnie uczestniczę w dwuletnim kursie zaawansowanym dla psychoterapeutów Gestalt.
Jestem również certyfikowanym coachem – ukończyłam Szkołę Coachingu Grupy TROP w Warszawie. W swojej pracy coachingowej i terapeutycznej korzystam …
Ewa Stępniewicz
Coach, PsychoterapeutaUkończyłam studia psychologiczne w Wyższej Szkole Bezpieczeństwa w Poznaniu. Posiadam dwie specjalizacje podyplomowe – z psychopatologii oraz z psychologii przywództwa ...
Obszary wsparcia:
ADHD Bezsenność Brak pewności siebie Depresja Kariera Mobbing Motywacja Prokrastynacja Przemoc Psychosomatyka Relacje Relacje rodzinne Rodzicielstwo Smutek Strach i lęk Stres Trauma Wypalenie zawodowe Zaburzenia osobowości Zarządzanie zespołem Żałoba ZłośćNurt / Rodzaj terapii:
GestaltCena: od 189,00 zł za sesję Psycholog , Psychoterapeuta
Arkadiusz Bernat
Nazywam się Arkadiusz Bernat. Jestem doświadczonym psychologiem i psychoterapeutą pracującym w nurcie poznawczo-behawioralnym (CBT). Z kilkuletnim stażem zawodowym w leczeniu zaburzeń psychicznych i problemów emocjonalnych, łączę wiedzę z empatią wynikającą z bogatego doświadczenia życiowego. Ukończyłem Szkołę Psychoterapii Centrum CBT EDU w Warszawie oraz studia magisterskie i doktoranckie z psychologii na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II w Lublinie.
Arkadiusz Bernat
Psycholog, PsychoterapeutaNazywam się Arkadiusz Bernat. Jestem doświadczonym psychologiem i psychoterapeutą pracującym w nurcie poznawczo-behawioralnym (CBT). Z kilkuletnim stażem zawodowym w le...
Obszary wsparcia:
Brak pewności siebie Depresja Relacje Relacje rodzinne Smutek Strach i lęk Stres Trauma Trauma religijna Uzależnienia Współuzależnienie Zaburzenia osobowości ŻałobaNurt / Rodzaj terapii:
Poznawczo - Behawioralny (CBT)Cena: od 159,00 zł za sesję Psycholog , Psychoterapeuta
Ewelina Bugajska
Jeśli chcesz znaleźć sposoby na radzenie sobie z trudnościami w swoim życiu, ale nie wiesz, od czego zacząć, to Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach może być dla Ciebie idealnym rozwiązaniem! Jako psycholog i praktyk TSR skupiam się na poszukiwaniu konkretnych sposobów na rozwiązanie problemów, zamiast na ich przyczynach; na mocnych stronach i zasobach, zamiast na brakach, tak aby pomóc …
Ewelina Bugajska
Psycholog, PsychoterapeutaJeśli chcesz znaleźć sposoby na radzenie sobie z trudnościami w swoim życiu, ale nie wiesz, od czego zacząć, to Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach może być dla Cie...
Obszary wsparcia:
Bezsenność Brak pewności siebie Kariera Motywacja Psychosomatyka Relacje Relacje rodzinne Rodzicielstwo Smutek Strach i lęk Stres Trauma religijna Work-Life balance Wypalenie zawodowe ŻałobaNurt / Rodzaj terapii:
Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach (TSR)Cena: od 159,00 zł za sesję
Naukowe podstawy psychosomatyki
Przez wiele lat medycyna traktowała ciało i umysł jako oddzielne systemy.
Kartezjański dualizm umysł-ciało doprowadził do ostrego podziału między zdrowiem psychicznym a fizycznym w medycynie. Ten paradygmat dominował aż do momentu, gdy nauka zaczęła wykazywać biochemiczne i fizjologiczne połączenia między umysłem a ciałem.
Przełom nastąpił wraz z badaniami nad osią HPA (hipotalamus-przysadka-nadnercza) i odkryciem neuropeptydów – chemicznych przekaźników łączących układ nerwowy z immunologicznym. Według badań dr Candace Pert, autorki przełomowej książki “Molecules of Emotion” (1997), każda emocja ma swój biochemiczny substrat. Receptor opiatowy, pierwotnie odkryty w kontekście uzależnień, okazał się być również kluczowym elementem w przetwarzaniu emocji i bólu.
Jak emocje wpływają na ciało?
Twoje emocje nie pozostają tylko “w głowie”. Każde uczucie wywołuje konkretne reakcje biochemiczne w organizmie. Kiedy doświadczasz przewlekłego stresu, Twoje ciało działa w trybie alarmowym – produkuje kortyzol, napina mięśnie, przyspiesza tętno. Jeśli ten stan trwa miesiącami, pojawiają się objawy fizyczne, które mogą przerodzić się w poważne schorzenia.
Relacja między problemami psychicznymi a stanem somatycznym działa w obie strony. Stres wpływa na zdrowie, ale też problemy zdrowotne mogą nasilać trudności emocjonalne. To błędne koło, które warto przerwać z pomocą odpowiedniej terapii.
Jak stres działa na organizm?
Gdy doświadczasz stresu – czy to realnego zagrożenia, czy myśli o jutrzejszej prezentacji – twój mózg uruchamia kaskadę reakcji. Migdałek (amygdala) wykrywa zagrożenie i aktywuje hipotalamus (podwzgórze), który następnie wysyła sygnał do przysadki mózgowej. Przysadka uwalnia ACTH (hormon adrenokortykotropowy), a nadnercza produkują kortyzol i adrenalinę. W sytuacji ostrego zagrożenia to może uratować życie. Problem powstaje, gdy ten system funkcjonuje cały czas – przez miesiące czy lata.
Co się dzieje przy przewlekłym stresie?
W układzie krążenia kortyzol powoduje zwężenie naczyń krwionośnych, tętno przyspiesza, a ciśnienie krwi rośnie. Po latach ryzyko nadciśnienia tętniczego znacząco wzrasta. W układzie pokarmowym przepływ krwi do jelit zmniejsza się, produkcja kwasu żołądkowego wzrasta, perystaltyka (ruchy jelit) zostaje zaburzona, a także zmienia się skład mikroflory jelitowej. W rezultacie może wytworzyć się zespół jelita drażliwego, wrzody, zaparcia lub biegunki.
W układzie mięśniowym mięśnie pozostają w stałym napięciu (szczególnie karku, ramion, pleców), zmniejsza się przepływ tlenu do tkanek i powstają punkty spustowe, co skutkuje przewlekłymi bólami i migrenami napięciowymi. W układzie immunologicznym przewlekły kortyzol tłumi działanie limfocytów T, przez co organizm gorzej walczy z infekcjami. Wzrasta poziom cytokin zapalnych, co prowadzi do częstszych infekcji i przewlekłych stanów zapalnych.
Objawy zaburzeń psychosomatycznych
Problemy psychosomatyczne mogą dotyczyć niemal każdego organu w organizmie. Ich klasyfikacja jest obszerna, ale najczęściej zaburzenia psychosomatyczne dotyczą:
Układu pokarmowego – bóle brzucha, zespół jelita drażliwego, nudności, choroba wrzodowa żołądka. Te dolegliwości często nasilają się w okresach intensywnego napięcia emocjonalnego.
Układu krążenia – nadciśnienie, kołatanie serca, ból w klatce piersiowej. Pacjent może odczuwać niepokojące objawy, choć badania kardiologiczne nie wykazują organicznych zmian.
Układu oddechowego – astma, uczucie duszności, ucisk w klatce. Pod wpływem stresu oddech staje się płytki, co pogarsza samopoczucie.
Skóry – atopowe zapalenie skóry, świąd, wysypki. Choroby skóry często reagują na stan emocjonalny, nasilając się w trudnych momentach życia.
Układu nerwowego – migrena, zawroty głowy, zaburzenia snu, przewlekłe zmęczenie. Te objawy znacząco obniżają jakość życia.
Uwaga: nigdy nie ignoruj objawów fizycznych, zakładając, że są tylko psychosomatyczne. Zawsze najpierw:
1. Skonsultuj się z lekarzem i wykonaj zalecone badania
2. Wyklucz przyczyny organiczne
3. Dopiero wtedy rozważ czynniki psychosomatyczne
W przypadku: nagłego ostrego bólu w klatce piersiowej, duszności, bardzo silnych bólów brzucha, nagłych zmian neurologicznych (np. utrata świadomości i utrudniony kontakt (tzw. splątanie), porażenie kończyn lub konwulsje) – natychmiast zgłoś się do lekarza lub zadzwoń pod numer 112.
Kogo najczęściej dotykają zaburzenia psychosomatyczne?
Choroby psychosomatyczne mogą pojawić się u każdego, ale pewne cechy osobowości zwiększają ryzyko ich rozwoju. Osoby, które tłumią emocje, mają trudności w rozpoznawaniu własnych uczuć lub żyją pod presją perfekcjonizmu, są bardziej narażone na różne dolegliwości o podłożu psychosomatycznym.
Często wiąże się to z historią życia, np. dorastaniem w rodzinie alkoholowej, w której wyrażanie pewnych emocji było niebezpieczne.
Diagnostyka i rozpoznawanie problemów psychosomatycznych
Zaburzenia i choroby psychosomatycznych często diagnozuje się metodą wykluczenia. Lekarz najpierw bada, czy za objawami nie kryją się organiczne przyczyny. Gdy klasyczne badania nie wykazują nieprawidłowości, może zasugerować konsultację z psychologiem. Jeśli jednak usłyszysz takiej sugestii, warto z własnej inicjatywy udać się do specjalisty.
Leczenie zaburzeń psychosomatycznych
Proces leczenia zaburzeń o charakterze psychosomatycznym wymaga pracy na wielu płaszczyznach. Nie wystarczy zażyć tabletki na ból – trzeba dotrzeć do źródła problemu, którym często są nieprzetworzone emocje.
Psychoterapia jako podstawa leczenia
Psychoterapia to najskuteczniejsza metoda radzenia sobie z problemami tego typu. Podczas niej pacjenci uczą się rozpoznawać własne emocje, nazywać je i wyrażać w bezpieczny sposób. Terapeuta pomaga zrozumieć, jakie doświadczenia z przeszłości wpływają na obecne dolegliwości.
Szczególnie skuteczna jest terapia CBT (terapia poznawczo-behawioralna), która uczy praktycznych strategii radzenia ze stresem i zmienia szkodliwe wzorce myślenia. Podejście terapeutyczne musi być jednak dostosowane do Twoich indywidualnych potrzeb.
Na platformie Holisticum, na której teraz jesteś, znajdziesz doświadczonych specjalistów, którzy pomogą Ci zrozumieć związek między Twoją psychiką a ciałem i nauczą skutecznych metod rozpoznawania emocji i radzenia sobie z nimi.
Uzupełniające metody wsparcia
Oprócz pracy z terapeutą warto zadbać o:
Stosowanie technik relaksacyjnych – medytacja, ćwiczenia oddechowe czy joga pomagają obniżyć poziom napięcia i przywrócić równowagę między ciałem a umysłem.
Zdrowy styl życia – regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta bogata w witaminy z grupy B oraz odpowiednia ilość snu wspierają zdrowie fizyczne i psychiczne.
Podsumowanie
Sposób funkcjonowania naszego ciała jasno pokazuje, że czasem nie można oddzielać zdrowia psychicznego od fizycznego. Twoje emocje wpływają na ciało, a stan organizmu oddziałuje na samopoczucie psychiczne. Objawy psychosomatyczne to sygnał, że coś istotnego wymaga uwagi – nie ignoruj go.
Jeśli doświadczasz różnych dolegliwości, których lekarze nie mogą wyjaśnić, rozważ konsultację z psychologiem lub psychoterapeutą. Zadbaj o siebie całościowo.
