W skrócie: Wybaczenie zdrady nie oznacza zapomnienia ani automatycznego powrotu całkowitego zaufania. To świadoma decyzja uwolnienia się od ciężaru żalu, przede wszystkim dla własnego dobrostanu, nie wyłącznie dla ratowania związku. Czas potrzebny na ten proces jest bardzo indywidualny i zależy od wielu czynników. Wymaga ono autentycznej skruchy ze strony osoby zdradzającej, otwartej komunikacji oraz często wsparcia terapeutycznego. Wybaczenie jest możliwe, ale nie zawsze oznacza pozostanie razem.
Jak to może wyglądać?
Budzisz się w środku nocy z telefonem w ręku. Wciąż patrzysz na tę wiadomość i nie możesz uwierzyć. Twój ukochany – człowiek, któremu ufałaś bezgranicznie, zdradził Cię. Pierwsze godziny to chaos: zaprzeczenie, furia, trzęsące się ręce. A potem pytania, jedno za drugim. Zostać czy odejść? Walczyć czy odpuścić? Wybaczyć czy nie?
Świat Twoich bliskich od razu dzieli się na dwa obozy. Jedni mówią: „Kto kocha, ten nie zdradza, nie dawaj mu drugiej szansy”. Inni: „Związek buduje się latami, nie podejmuj pochopnych decyzji”. Ponieważ macie dzieci i swoje lata, chciałabyś dać szansę. Ale nie wiesz, jak wybaczyć i czy w ogóle warto.
Ten artykuł nie zdecyduje za Ciebie. Pomoże Ci jednak zrozumieć czym naprawdę jest wybaczenie zdrady, jak przebiega ten proces i skąd wiedzieć, czy Twoje „wybaczam” faktycznie jest szczere i potrzebne.
Tekst powstał z inicjatywy platformy Holisticum, która świadczy usługi psychoterapeutyczne. Artykuł został napisany we współpracy ze specjalistami Holisticum i zweryfikowany pod kątem zgodności z aktualną wiedzą klinicznzą i materiałami wymienionymi w bibliografii. Staramy się, aby treści były rzetelne i oparte na źródłach naukowych oraz naszym doświadczeniu. Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje diagnozy ani indywidualnej konsultacji psychologicznej lub psychiatrycznej. Jeśli odczuwasz silne cierpienie psychiczne, skontaktuj się ze specjalistą (psychologiem, psychoterapeutą) lub zadzwoń na bezpłatny, ogólnopolski telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym (np. 116 123).
Czym jest wybaczenie zdrady, a czym zdecydowanie nie jest?
- Czym jest wybaczenie zdrady, a czym zdecydowanie nie jest?
- Co zdrada robi z Twoją psychiką? Szok, trauma i rozpad poczucia bezpieczeństwa
- Przykłady z praktyki
- Co zrobić, żeby partner wybaczył zdradę?
- Kiedy boisz się zostać sama
- Czy wybaczenie zdrady ma sens i kiedy warto je rozważyć?
- Ile czasu trwa wybaczenie zdrady?
- Kiedy sięgnąć po pomoc psychologiczną po zdradzie?
- Podsumowanie
- Najczęściej zadawane pytania
- Źródła
Wybaczenie to świadome uwolnienie się od aktywnego żalu wobec osoby, która Cię skrzywdziła. Everett Worthington, psycholog i twórca modelu REACH, który od lat 90. bada ten temat klinicznie i empirycznie, opisuje ten proces jako stopniowe zastępowanie negatywnych uczuć wobec sprawcy bardziej neutralnymi lub pozytywnymi — takimi jak empatia czy współczucie. Wybaczenie nie jest prezentem dla ukochanej osoby, lecz uwolnieniem siebie od ciężaru, który niszczy przede wszystkim Ciebie, nie Twojego partnera.
Terapeuta uzależnień
Maja Ruszpel
Jestem terapeutką uzależnień, dziennikarką, wykładowczynią akademicką oraz pedagogiem.
Maja Ruszpel
Terapeuta uzależnieńJestem terapeutką uzależnień, dziennikarką, wykładowczynią akademicką oraz pedagogiem.
Obszary wsparcia:
Brak pewności siebie LGBT+ Friendly Motywacja Praca z psychodelikami Prokrastynacja Przemoc Relacje Strach i lęk Stres Uzależnienia Współuzależnienie Wypalenie zawodowe Żałoba ZłośćNurt / Rodzaj terapii:
Terapia uzależnieńCena: od 219,00 zł za sesję Konsultant wypalenia zawodowego , Profesjonalny Coach
Katarzyna Zielant
Czujesz, że Twoja praca kradnie całą Twoją energię i czas? Codziennie chodzisz do pracy, ale nie masz satysfakcji z tego, co robisz? A może angażujesz się, dajesz z siebie wszystko, ale Twoje efekty nie są nigdzie widziane ani doceniane?
W dzisiejszym świecie zarobki mają znaczenie, bo pomagają nam funkcjonować. Ale to co robisz zarobkowo i jak w …
Katarzyna Zielant
Konsultant wypalenia zawodowego, Profesjonalny CoachCzujesz, że Twoja praca kradnie całą Twoją energię i czas? Codziennie chodzisz do pracy, ale nie masz satysfakcji z tego, co robisz? A może angażujesz się, dajesz...
Obszary wsparcia:
Brak pewności siebie Kariera Mobbing Motywacja Prokrastynacja Relacje Smutek Strach i lęk Stres Work-Life balance Wypalenie zawodowe Zarządzanie zespołem ZłośćJęzyki obce:
Angielski (English)Cena: od 319,00 zł za sesję Psychoterapeuta
Katarzyna Janusz
Jestem certyfikowaną psychoterapeutką Gestalt. Ukończyłam Instytut Integralnej Psychoterapii Gestalt w Krakowie. Pracuję z dorosłymi, którzy doświadczają szeroko pojętego cierpienia i pragną zmiany. Wierzę, że psychoterapia jest wyjątkową szansą na pełniejsze i radośniejsze życie, ulgą w cierpieniu, wsparciem w kryzysie. W procesie psychoterapii wykorzystuję elementy mindfulness, najnowsze odkrycia neurobiologii i pracę z ciałem. Pracuję w języku polskim i angielskim. …
Katarzyna Janusz
PsychoterapeutaJestem certyfikowaną psychoterapeutką Gestalt. Ukończyłam Instytut Integralnej Psychoterapii Gestalt w Krakowie. Pracuję z dorosłymi, którzy doświadczają szeroko pojęte...
Obszary wsparcia:
ADHD Bezsenność Brak pewności siebie Depresja LGBT+ Friendly Mobbing Motywacja Prokrastynacja Przemoc Psychosomatyka Relacje Relacje rodzinne Rodzicielstwo Seksualność Smutek Strach i lęk Stres Trauma Work-Life balance Zaburzenia osobowości ZłośćNurt / Rodzaj terapii:
GestaltJęzyki obce:
Angielski (English)Cena: od 219,00 zł za sesję Psychoterapeuta , Terapeuta
Zuzanna Garyga
Terapeutka w nurcie Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach w procesie certyfikacji. Wyposażona w wiele innych narzędzi pochodzących z różnych nurtów. Pracuje również na poziomie podświadomości jako Hipnoterapeutka. W swojej pracy wykorzystuje VR ( wirtualną rzeczywistość ) m.in do terapii ekspozycyjnej.
Zuzanna Garyga
Psychoterapeuta, TerapeutaTerapeutka w nurcie Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach w procesie certyfikacji. Wyposażona w wiele innych narzędzi pochodzących z różnych nurtów. Pracuje również ...
Obszary wsparcia:
Bezsenność Brak pewności siebie Depresja Kariera Motywacja Odżywianie Prokrastynacja Przemoc Psychosomatyka Relacje Relacje rodzinne Rodzicielstwo Smutek Strach i lęk Stres Trauma Uzależnienia Współuzależnienie Wypalenie zawodowe Zaburzenia osobowości ZłośćNurt / Rodzaj terapii:
Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach (TSR)Cena: od 189,00 zł za sesję
Popularne mity na temat wybaczania
W naszej kulturze istnieje kilka mitów dotyczących tego procesu. Przeanalizujmy, na ile są one racjonalne.
„Wybaczyć to zapomnieć” – psychologicznie jest to niemożliwe. Pamięć o tym, co się stało, prawdopodobnie będzie Ci towarzyszyć latami. Nie da się łatwo zapomnieć takiego wydarzenia.
„Wybaczyłam, więc zostajemy razem” – wybaczenie i pojednanie to dwie odrębne decyzje. Można odpuścić i odejść, a można też zostać bez prawdziwego wybaczenia, oszukując siebie. Mylenie tych dwóch rzeczy jest jedną z najczęstszych pułapek.
„Wybaczenie to jednorazowa decyzja” – nie wystarczy powiedzieć, że nic się nie stało. Często jest to próbą zepchnięcia niewygodnych uczuć, które i tak wypłyną w formie np. nieprzyjemnych docinek czy unikania bliskości.
„Muszę wszystko wybaczyć, bo tak trzeba” – niektórzy zmuszają się do wybaczenia, nie pozwalając sobie na poczucie zranienia czy krzywdy. Lub wręcz przeciwnie – “odpuszczają”, będąc cały czas zranieni i pokrzywdzeni.
Wybaczenie decyzyjne i emocjonalne: dwie różne warstwy
Worthington rozróżnia dwa wymiary przebaczenia – decyzyjne oraz emocjonalne.
Odpuszczenie drugiej osobie jako decyzja to świadomy wybór rezygnacji z zemsty i porzucenia urazy jako narzędzia – postanowienie, które można podjąć nawet wtedy, gdy emocje wciąż są intensywne.
Emocjonalne to faktyczna zmiana uczuć, która pojawia się dopiero gdy zmierzysz się z bólem, często razem z upływającym czasem.
Decydują się wybaczyć nie chcąc już pielęgnować zranienia, zanim emocjonalnie rzeczywiście poczują spokój wobec tego, co się stało, choć nadal na jego wspomnienie stare emocje będą w pewnej mierze wracać.
Co zdrada robi z Twoją psychiką? Szok, trauma i rozpad poczucia bezpieczeństwa
Zdrada może wywołać silny stres i, u części osób, objawy traumatyczne: natrętne wspomnienia, nadmierną czujność, problemy ze snem czy poczucie odrealnienia. Układ nerwowy przechodzi w stan alarmu, co wiąże się z reakcją stresową organizmu i poczuciem zagrożenia. To nie przesada ani słabość, lecz biologiczna odpowiedź na poważne naruszenie poczucia bezpieczeństwa przez osobę, od której byłaś zależna. Nie oznacza to jednak, że każda zdrada prowadzi do PTSD lub dysocjacji: nasilenie reakcji zależy od wielu czynników, w tym od historii relacji i dostępnego wsparcia.
Badaczka Jennifer Freyd opisuje traumę zdrady jako szczególnie intensywną wtedy, gdy pochodzi od osoby, z którą łączyła nas silna więź uczuciowa i zależność. Silne zaufanie i bliskość z drugą osobą mogą nasilać poczucie wstrząsu, choć reakcja na zdradę jest zawsze indywidualna i zależy też od rodzaju niewierności, czasu jej trwania, sposobu ujawnienia i wsparcia społecznego.
Dlaczego zdrada niszczy poczucie własnej wartości: rozpad „mapy świata”
Każdy człowiek buduje wewnętrzną mapę rzeczywistości: co jest bezpieczne, komu mogę ufać, jak wygląda mój związek. Zdrada burzy tę mapę w ciągu kilku sekund. Nagle okazuje się, że to, co uważałaś za pewne, nie istniało w takiej formie, jaką sobie wyobrażałaś. Godzi to w poczucie własnej wartości. Ta mapa okazała się fałszywa, a więc mózg zaczyna kwestionować wszystko, co się na niej znajdowało. Związek, własną ocenę sytuacji, siebie.
Przykłady z praktyki
Marta i Paweł: gdy wybaczenie stało się możliwe po ponad roku
Marta i Paweł (imiona zmienione) byli małżeństwem od sześciu lat, gdy Marta odkryła, że Paweł trzy miesiące wcześniej wdał się w romans na wyjeździe służbowym. Dowiedziała się o tym przez przypadek: znajoma z innego miasta zobaczyła ich razem w restauracji.
Przez pierwsze tygodnie Marta sprawdzała telefon Pawła trzy razy dziennie, żeby upewnić się, że nie kontaktuje się z tą kobietą. Budziła się nad ranem i nie mogła zasnąć. Czuła, że nie wie, kogo ma obok siebie, że nie zna tego człowieka. Paweł przepraszał i obiecywał, że to się nigdy nie powtórzy, ale jego słowa wydawały się bez znaczenia. „Przepraszam” nie przywoływało z powrotem tego, co Marta utraciła: poczucia, że jest bezpieczna i może ufać mężowi.
Przełom przyszedł po czterech miesiącach, gdy zdecydowali się na terapię par. W gabinecie zaczęły wychodzić rzeczy, których żadne z nich wcześniej nie powiedziało wprost – nie tylko o zdradzie, ale o tym, co przez lata w ich związku było przemilczane.
Paweł po raz pierwszy otwarcie mówił o tym, co go do tamtej decyzji doprowadziło, rozumiejąc swoje zachowanie i decyzje. Marta częściowo przyznała mu rację i przyjęła jego perspektywę. Po czternastu miesiącach pracy, podczas której odkrywali również swoje style przywiązania i uczyli się mówić o swoich uczuciach i potrzebach, Marta postanowiła wybaczyć mężowi. Ich związek wszedł na inny, lepszy poziom.
Co zrobić, żeby partner wybaczył zdradę?
Jeśli to Ty zdradziłeś, darowanie Ci win przez bliską osobę nie jest czymś, co można wymusić ani przyspieszyć kolejnymi przeprosinami. Istnieje kilka rzeczy, które mogą zwiększyć szanse: autentyczna skrucha, otwartość w sprawach związanych z tym, co się stało, oraz gotowość do systematycznej pracy nad związkiem. Samo „przepraszam” to za mało. Liczy się to, co robisz przez kolejne tygodnie i miesiące.
Szczera skrucha oznacza wzięcie pełnej odpowiedzialności. Powinieneś zrozumieć, co dla drugiej osoby oznacza to, co zrobiłeś. Zachowania osoby, która zdradziła, po ujawnieniu sprawy mają ogromny wpływ na to, czy bliska osoba zdecyduje się w ogóle rozważyć dalszą drogę razem.
Otwartość nie oznacza oddania telefonu do stałej kontroli przez osobę zdradzoną. Oznacza gotowość do rozmów na trudne tematy i brak sytuacji, w których druga strona musi się martwić, że znowu to zrobisz. Kontrola narzucona przez osobę zranioną i otwartość, którą oferuje zdradzający z własnego wyboru, to zupełnie różne mechanizmy: jedna wynika z lęku, druga ze świadomej decyzji. Tylko ta druga ma szansę budować nowe zaufanie.
Przede wszystkim należałoby jednak zrozumieć, dlaczego stało się to, co się stało. Powinien to być punkt wyjścia do jakiejkolwiek pracy nad związkiem, który widocznie w jakiś sposób nie działał.
Kiedy boisz się zostać sama
Są osoby, które “wybaczają” już po kilku dniach od zdarzenia. Spokojnie, bez łez, niemal z ulgą. Wydają się z jednej strony silne, a z drugiej pogodzone ze swoim losem. W rzeczywistości jest to forma ucieczki przed pytaniem, które przeraża ich bardziej niż sama zdrada: czy potrafię żyć bez tej osoby? Kryje się za tym głęboki lęk przed samotnością, który zmusza te osoby często do akceptowania nie jednej, ale wielokrotnych zdrad.
Specjaliści Holisticum w pracy z osobami po zdradzie zauważają kilka charakterystycznych wzorców, które sugerują, że wybaczenie nigdy nie było realnym wyborem.
Najczęściej objawia się to unikaniem rozmów o tym, co się stało. Krótkim, jakby mimowolnym i przypadkowym wspomnieniem o zdradzie. Minimalizowaniem własnego cierpienie, żeby nie ryzykować kolejnego konfliktu czy otwarcia rany.
Taka osoba bardziej boi się reakcji drugiej strony na swoje trudne emocje niż samego faktu niewierności. Na decyzję o szybkim zapomnieniu o zdradzie mogą wpływać różne czynniki: lęk przed samotnością, zależność ekonomiczna, historia relacji lub indywidualny styl przywiązania.
Gdy ta kwestia wyjdzie na jaw w gabinecie, okazuje się, że do wybaczenia nigdy nie doszło, a krzywda nadal trwa.
Jeśli decyzja o wybaczeniu wynika głównie z lęku, presji lub braku poczucia bezpieczeństwa, przyjrzyj się jej bliżej. Sygnałem wartym uwagi jest nie tyle brak ulgi, ile poczucie, że ta decyzja była jedyną, na jaką mogłaś sobie pozwolić.
Czy wybaczenie zdrady ma sens i kiedy warto je rozważyć?
Nie ma odpowiedzi, która byłaby właściwa dla wszystkich. Możesz zadać sobie kilka pytań, które pomagają odróżnić sytuacje, w których praca nad związkiem ma sens, od tych, w których ratowanie go za wszelką cenę wyrządza więcej szkody.
Długotrwała uraza ma swój koszt. Badania nad przebaczeniem wskazują, że trzymanie się aktywnego żalu przez długi czas ma realny koszt psychiczny. To nie jest argument za wybaczeniem na siłę. To argument za tym, żeby sprawdzić, czy uraza, którą nosisz, w ogóle Ci służy.
Niektóre związki po zdradzie stają się silniejsze niż wcześniej. Nie dlatego, że zdrada im pomogła, lecz dlatego, że wywołany przez nią kryzys wymusił rozmowy, których od lat brakowało. Jeśli za tym, co się wydarzyło, stoją problemy, które oboje jesteście gotowi dostrzec i przepracować, terapia par daje realną szansę.
Są też sytuacje, w których zostawanie jest złym wyborem. Jeśli zdrada nie była błędem, lecz wzorcem. Jeśli partner nie bierze za nią odpowiedzialności albo próbuje przenieść ją na Ciebie. Jeśli w tym związku zdarzała się przemoc lub stałe pomniejszanie. W takich przypadkach pytanie nie brzmi „czy wybaczyć”, ale „co jest dla mnie bezpieczne”. Jeśli to Twoja sytuacja, artykuł o tym, jak zakończyć związek i sobie poradzić może być pierwszym krokiem.
Ile czasu trwa wybaczenie zdrady?
Nie ma wiarygodnego, uniwersalnego terminu wybaczenia zdrady. U niektórych osób ten proces trwa miesiące, u innych lata, a jego przebieg zależy od rodzaju niewierności, historii relacji, reakcji drugiej strony i dostępnego wsparcia. Hall i Fincham w badaniach nad przebaczeniem po zdradzie podkreślają duże różnice indywidualne. Pierwsze tygodnie to zazwyczaj ostry wstrząs: szok, chaos wewnętrzny, trudności z codziennym funkcjonowaniem. Pierwsze miesiące to praca z najgłębszym bólem. Stabilizacja pojawia się znacznie później. Nie ma twardego terminu „po x miesiącach będzie dobrze” i to jest normalne, a nie objaw tego, że coś robisz źle.
Co może pomagać w tym procesie? Przede wszystkim autentyczna skrucha drugiej strony i brak nawrotów zachowania, które doprowadziło do zdrady. Psychoterapia może pomóc uporządkować emocje, poprawić komunikację i ograniczyć ryzyko utrwalania się problemów, choć nie gwarantuje szybszego wybaczenia. Co go spowalnia? Brak wsparcia, kłótnie powracające wciąż do tych samych szczegółów i przekonanie, że musisz „poradzić sobie z tym sam/a”. Samotne dźwiganie takiego ciężaru rzadko prowadzi do faktycznego odpuszczenia, częściej do zmęczenia, które bywa mylone z wybaczeniem.
Kiedy sięgnąć po pomoc psychologiczną po zdradzie?
Intensywne emocje przez pierwsze tygodnie po ujawnieniu niewierności są normalną reakcją na trudne wydarzenie. Sygnałem, że potrzebujesz wsparcia specjalisty, jest moment, gdy emocje nie słabną mimo upływu czasu, gdy myśli o zdradzie paralizują Cię w ciągu dnia lub gdy nie możecie z bliską osobą odbyć żadnej rozmowy bez natychmiastowego zaostrzenia konfliktu. Skorzystanie z pomocy terapeuty nie jest przyznaniem się do porażki, lecz ograniczeniem ryzyka, że ból utrwali się w sposób utrudniający codzienne funkcjonowanie.
Terapia indywidualna pomaga zmierzyć się z własnymi emocjami niezależnie od decyzji, czy zostajecie razem. Pozwala też rozróżnić, czy Twoje „chcę zostać” wypływa z wyboru, czy z lęku. Terapia par online jest wskazana, gdy oboje chcecie próbować, ale sami nie możecie wyjść poza okrąg wzajemnych oskarżeń. Czasem potrzebne są obie równolegle, każda dla innego poziomu pracy.
Podsumowanie
Wybaczenie zdrady to jeden z najtrudniejszych procesów, przez jakie może przejść człowiek w relacji. Na koniec kilka myśli.
Wybaczenie, zapomnienie i pojednanie to trzy odrębne decyzje, które możesz podjąć niezależnie od siebie.
Prawdziwe odpuszczenie przychodzi z siły, nie z lęku. Jeśli masz wątpliwości, po której stronie stoi Twoje „wybaczam”, to dobry moment na rozmowę ze specjalistą.
Czas tego procesu jest bardzo indywidualny. Każdy ma swoje tempo i żadne nie jest złe.
Jeśli jesteś teraz w tym miejscu i potrzebujesz kogoś, z kim możesz to razem przejść, specjaliści Holisticum pracują zarówno indywidualnie, jak i z parami. Możesz zacząć od terapii indywidualnej lub terapii par online, bez wychodzenia z domu.
Najczęściej zadawane pytania
Nawracające myśli i obrazy po zdradzie mogą być reakcją na silny stres. Decyzja o wybaczeniu nie wyłącza ich automatycznie. To normalne. Niektórym osobom pomaga wyznaczenie krótkiego, zaplanowanego czasu na zapisanie myśli i uczuć, a następnie powrót do bieżących zajęć. Jeśli próby odwracania uwagi nasilają napięcie albo jeśli myśli utrzymują się i wyraźnie utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się ze specjalistą. Może chodzić o nieuporządkowaną reakcję stresową, która wymaga pracy terapeutycznej.
Zdrada emocjonalna, czyli głęboka więź uczuciowa z osobą trzecią bez kontaktu fizycznego, bywa przez osobę zdradzoną przeżywana równie intensywnie jak zdrada seksualna. Niektóre badania sugerują, że kobiety częściej wskazują zdradę emocjonalną jako bardziej bolesną, gdy muszą wybrać jeden rodzaj niewierności (Buss D.M. i in., 1992), choć wyniki zależą od metody badania, a indywidualne reakcje są bardzo zróżnicowane. Proces wybaczenia przebiega tu podobnie jak przy zdradzie fizycznej i wymaga nazwania tego, co zostało naruszone, oraz otwartej rozmowy z drugą stroną. Więcej o tym typie znajdziesz w artykule o zdradzie emocjonalnej.
Nie. Wybaczenie jest jednym z najtrudniejszych aktów, jakie człowiek może podjąć, bo wymaga świadomej rezygnacji z gniewu, który w danej chwili wydaje się w pełni uzasadniony. Worthington i Scherer w przeglądzie badań dokumentują, że skłonność do odpuszczania wiąże się z korzystniejszym funkcjonowaniem psychicznym (Worthington E.L., Scherer M., 2004), choć nie oznacza to związku przyczynowego ani obowiązku wybaczenia. Brak gotowości do wybaczenia może być zrozumiałą reakcją na świeżą krzywdę. Słabością jest natomiast trwanie w relacji z lęku, nie z wyboru, choć ta granica bywa trudna do zauważenia bez zewnętrznego wsparcia.
To zależy od wieku i dojrzałości dzieci oraz od tego, na ile ta sytuacja przełożyła się na widoczne napięcie w domu. Młodszym dzieciom zwykle wystarcza proste, prawdziwe wyjaśnienie dostosowane do ich wieku, bez szczegółów: „mama i tata mają teraz trudny czas i rozmawiają, żeby sobie z tym poradzić”. Starsze dzieci i nastolatkowie mogą potrzebować bardziej bezpośrednich odpowiedzi, zawsze jednak bez angażowania ich jako sojuszników któregoś z rodziców. Wciąganie dzieci w konflikt lub czynienie z nich powierników jednej strony to jeden z najpoważniejszych błędów w tej sytuacji.
Terapia par po ujawnieniu niewierności może trwać od kilku miesięcy do znacznie dłużej. Nie ma jednego standardowego czasu: zależy on od celu terapii, rozmiaru kryzysu i zaangażowania obojga partnerów. Snyder, Baucom i Gordon opisują trzy fazy pracy: opanowanie ostrego wstrząsu, zrozumienie przyczyn i podjęcie decyzji co do przyszłości relacji. Każda faza może trwać kilka miesięcy i wymaga regularnej pracy, nie tylko w gabinecie, lecz również między sesjami.
Źródła
- REACH Forgiveness Model — Everett L. Worthington Jr. — Worthington Forgiveness Center; opisany szerzej w: Worthington E.L. — Forgiveness and Reconciliation: Theory and Application, Routledge, 2006 (brak polskiego wydania)
- Worthington E.L., Scherer M. — Forgiveness is an emotion-focused coping strategy that can reduce health risks and promote health resilience. Psychology and Health, 19(3), 385–405, 2004
- Betrayal Trauma Theory — Jennifer J. Freyd — University of Oregon, 1994 (aktualizowana)
- Snyder D.K., Baucom D.H., Gordon K.C. — Getting Past the Affair: A Program to Help You Cope, Heal, and Move On Together. Guilford Press, 2007
- Relationship Dissolution Following Infidelity: The Roles of Attributions and Forgiveness — Hall J.H., Fincham F.D. — Journal of Social and Clinical Psychology, 25(5), 508–522, 2006
- Buss D.M., Larsen R.J., Westen D., Semmelroth J. — Sex differences in jealousy: Evolution, physiology, and psychology. Psychological Science, 3(4), 251–255, 1992
- Gottman J.M., Silver N. — What Makes Love Last? How to Build Trust and Avoid Betrayal. Simon & Schuster, 2012
Zdjęcia do artykułu zostały wygenerowane z pomocą sztucznej inteligencji
